Η κλιματική και κοινωνικοοικονομική πίεση για μείωση του κόστους συγκομιδής και περιορισμό της εξάρτησης από εποχιακή εργασία καθιστά επιτακτική την ανάπτυξη ποικιλιών κερασιάς κατάλληλων για μηχανική συγκομιδή. Το έργο CherrySCOPE στοχεύει στην εις βάθος κατανόηση των μοριακών, κυτταρικών και αναπτυξιακών μηχανισμών που διέπουν τη δημιουργία και λειτουργία της ζώνης απόκοπής ποδίσκου–καρπού (Pedicel-Fruit Abscission Zone, PFAZ) στην κερασιά, η οποία καθορίζει την ευκολία αποκοπής του καρπού κατά την ωρίμανση.
Το CherrySCOPE αξιοποιεί πρωτοποριακές προσεγγίσεις γονιδιωματικής, τρανσκριπτομικής, επιγενωμικής, πρωτεομικής και μεταβολομικής σε επίπεδο μοναδιαίου κυττάρου, συνδυάζοντας τεχνολογίες single-cell RNA-seq και single-cell multiome (RNA-seq & ATAC-seq) με ανατομικές και λειτουργικές αναλύσεις. Παράλληλα, θα αποκωδικοποιηθεί και παραχθεί ένα υψηλής ποιότητας γονιδίωμα αναφοράς της ελληνικής ποικιλίας κερασιάς ‘Τραγανά Εδέσσης’, το οποίο θα αποτελέσει θεμέλιο για ακριβή γονιδιακή χαρτογράφηση και λειτουργική ερμηνεία των μοριακών δικτύων της αποκοπής.
Μέσα από τη σύγκριση ποικιλιών με διαφορετική συμπεριφορά απόκοπής, το έργο θα ταυτοποιήσει κυτταρικούς τύπους, ρυθμιστικά δίκτυα και γονίδια-κλειδιά που ελέγχουν την αποδόμηση του κυτταρικού τοιχώματος και την ενεργοποίηση της ζώνης αποκοπής. Τα αποτελέσματα θα αξιοποιηθούν για τη μοριακή βελτίωση της κερασιάς και την ανάπτυξη ποικιλιών και τεχνολογιών φιλικών προς τη μηχανική συγκομιδή.
Συμβολή στην τοπική κοινωνία:
Το CherrySCOPE ενισχύει τη βιωσιμότητα και την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής κερασοκαλλιέργειας, παρέχοντας γνώση που θα επιτρέψει τη μείωση του κόστους συγκομιδής, την αντιμετώπιση της έλλειψης εργατικών χεριών και την παραγωγή καρπών χωρίς ποδίσκο, προσαρμοσμένων στις απαιτήσεις της σύγχρονης αγοράς. Παράλληλα, δημιουργεί υποδομές και επιστημονικά δεδομένα αιχμής που θα στηρίξουν μελλοντικά προγράμματα γενετικής βελτίωσης και καινοτομίας στον τομέα των δενδρωδών καλλιεργειών.
Ερευνητική ομάδα: Χρήστος Μπαζάκος (επιστημονικά υπεύθυνος),
Χρηματοδότηση: ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ